SÜPER TAŞIYICILAR HAKKINDA BİLMENİZ GEREKEN HER ŞEY

Corona virüs pandemiğinde dikkat çeken ögelerden biri ‘süper taşıyıcılar.’ Güney Kore ve İngiltere üzere devletlerde yayınlanan haberlerde, tek bir kişinin binlerce kişiye virüs bulaştırdığı söyleniyor. İngiltere’de ortaya çıkan haberlerde, birinci vakanın 7 kimseye virüs bulaştırdığı ve 3. Vakanın ise seyahat eden bir iş adamı olduğu belirtildi. Singapur’da virüs kaptığı düşünülen iş adamı, Fransa’ya, İsviçre’ye ve sonrasında İngiltere’ye gelerek en az 11 kimseyi enfekte ettiği konuşuluyor. Beşerden beşere bulaştığı bilinen Corona Virüs (Covid-19) neredeyse 400 bin kişide görülerek, 17 binin üzerinde insanın vefatına sebep oldu.

Kronik illeti olan ve bağışıklık sistemi güçsüz olan kişilerin ağır geçirdiği Corona virüs salgının bu kadar kısa müddette bu kadar çokça yayılmasının açıklaması ‘süper taşıyıcılar’ olarak yapılıyor. Şimdi ilmî bir açıklaması olmamasına karşın tarihte sıkça kullanılan ‘süper taşıyıcı’ terimi tek bir insanın olağandan çok daha ziyade kişisi enfekte etmesi manasına geliyor. Birden fazla vakit semptomlara fark etmeyen ‘süper taşıyıcılar’ sıradan hayatlarına devam ederek, muhaberede bulundukları kişilere virüs taşıyorlar. 

Harika taşıyıcıları tespit etmek pek mümkün olmasa da kimi örnekler, harika taşıyıcıların varlığını kanıtlıyor. Siz, etrafınızdakiler, iş arkadaşlarınız yahut her gün gittiğiniz kafedeki barista muhteşem taşıyıcı olabilir. Üstün taşıyıcıları ayırt etmek için büyülü gözlüklerimiz olmadığı için Corona virüsün süratle yayılmasını önlemek için yapılabilecek tek bir şey var: Meskende kalmak! Kendinizin, etrafınızın ve yanınızdan geçtiğiniz kişilerin sıhhatini riske atmamak için tahlil, toplumsal izolasyon. Aşağıda son günlerin tanınan terimi ‘süper taşıyıcılar’ hakkında bilmeniz gereken şeyleri görebilirsiniz…

MUHTEŞEM TAŞIYICI NE DEMEK?

‘Süper Taşıyıcı’ terimi nispeten geniş bir skalaya sahip. Tam olarak ilmî bir tarifi olmayan ‘süper taşıyıcı’ bir hastanın olağandan daha çokça beşere virüs bulaştırması manasına geliyor. Bir insanın hastalık bulaştırabileceği alışılagelmiş ortalama 2 yahut 3 iken, üstün taşıyıcılar bu sayıdan çok daha çokça beşere hastalık bulaştırıyorlar. Virüs yahut enfeksiyon yayma konusunda herkes eşit değil. Aslına bakacak olursak son 20 yıldır ’20/80 kuralı’ isminde bir şey var. Bu da kişilerin 5’te 1’inin virüs yaymakta çok daha ziyade aktif olduğu manasına geliyor. 

BİR İNSAN NASIL HARIKA TAŞIYICI OLUYOR?

Muhteşem taşıyıcılık konusunda birçok teori var ve maatteessüf tek bir karşılık yok. Birçok kompetan virüs taşıma nispetlerinin bağışıklık sistemine dayandığına inanıyor. Muhteşem taşıyıcılar virüsten çokça etkilenmezken, semptomları hissetmiyorlar ve virüsü gayrı kişilere bulaştırıyorlar. Bunun sebebi birçok faktöre dayanabiliyor: virüsün vücutta yüksek bir nispette bulunması yahut birden çokça patojen tarafından enfekte olmak. Kesin olan tek bir şey var, o da üstün taşıyıcıları ayrıt edememek! 

Birtakım beşerler günlük hayatlarında daha az kişiler muhaberede bulunurken kimileri ise işleri gereği, yaşadıkları mekan gereği çok daha ziyade insan ile muhaberede bulunuyorlar. Birçok grip salgınının mekteplerde yayılmasının sebebi ise evlatların mekteplerinde çok daha ziyade kimseyle muhaberede olarak virüsün ailelere yayılmasına sebep olmaları. 

YENİ CORONA VİRÜSTE ÜSTÜN TAŞIYICILAR VAR MI?

Datalara ve logaritmik olarak artan sayılara bakacak olursak, yeni Corona Virüste ‘süper taşıyıcıların’ olduğunu söyleyebiliriz. Hem Güney Kore’nin 31. Vakasında hem de İngiltere’nin 3. Vakasında görüldüğü üzere tek bir kişi binlerce beşere virüs yayabiliyor. Semptomların bilinmeyen olması ile kendini güzel hisseden beşerler, sokağa çıkmaya devam ederek, kalabalık ortamlara girerek ve seyahat ederek, virüsü birçok beşere bulaştırabiliyorlar. 

HARIKA TAŞIYICILAR VARKEN CORONA VİRÜS NASIL DURDURULACAK?

Corona virüste muhteşem taşıyıcı olması şaşırtıcı değil. Aslında süratli yayıldığı bilinen Corona virüs, harika taşıyıcılar ile çok daha ziyade uzaklık kat ediyor. Bu nedenle her hastanın muhaberede bulunduğu tüm kişileri hatırlaması güçlükle olabilir. Marazın seyrini değiştirebilecek olan muhteşem taşıyıcıları belirleyemeyeceğimiz için yapabileceğimiz en değerli şey hanede kalarak, kalabalık ortamlardan uzak durmak. Sonuç olarak siz de, farkında olmadan, bir muhteşem taşıyıcı olabilirsiniz!

MUHTEŞEM TAŞIYICILAR FARKLI HASTALIKLARDA GÖRÜLÜYOR MU?

Evet! Muhteşem taşıyıcıların birinci evrakları 1900’lerin başına kadar dayanıyor. Kendisinde hiç semptom olmamasına karşın İrlandalı aşçı Mary Mallon’un 51 insana tifo yaydığı eski medikal kayıtlarda görülüyor. 1998’de Finlandiya’da bir lisede tek bir öğrenci aralarında 8 kişinin aşı olmasına karşın 22 kimseye kızamık bulaştırmıştı. Bunun yanı sıra 2002-03 SARS salgınında Singapur’daki ‘süper taşıyıcıların’ kişi başı 10 beşere virüs bulaştırdığı düşünülüyor. Tıpkı formda 2015’te Orta Doğu’daki MERS salgınında tek bir hastanın 82 şahsa virüs yaydığı belirtiliyor. Bir gayrı örnek ise Garp Afrika’da görülen Ebola salgını, hastaların %61’inin illeti yalnızca hastaların %3’ünden kaptıkları belirtiliyor. 

MUHTEŞEM TAŞIYICILARIN CÜRMÜ VAR MI?

Tarihe bakacak olursak daha evvel de bahsettiğimiz İrlandalı aşçı Mary Mallon (1869-1938) ‘Tifo Mary’ olarak anılıyor. Kendisinde hiç semptom olmadığı için marazını fark etmeyen Mallon, birçok beşere tifo bulaştırarak medikal tarihe bir ‘Süper Taşıyıcı’ olarak geçti. Mallon, bunun sonucunda yıllarca sürgünde kalan ve çetinle karantina altına alındı. Lakin gerçekçi olarak bakacak olursak, harika taşıyıcıların günahı yok zira vücutlarındaki enfeksiyonun yahut virüsün farkında değiller. Yapılabilecek en mantıklı şey tarihte olanlardan ve günümüzden ders çıkararak önlem almak. Etrafınızda, çalıştığınız tarafta, yahut kendiniz bir harika taşıyıcı olabilirsiniz… Fark etmeden bir güruh insanın marazının sebebi olmak alanına içtimaî izolasyon ile olabilecek en âlâ tedbiri alabilirsiniz.

Corona virüse yakalanma korkusu mu yaşıyorsunuz? 

KAYNAK

%d blogcu bunu beğendi: