Koronavirüs hakkında doğru bilinen 14 yanlış | | Moda Aktüel

Koronavirüs hakkında doğru bilinen 14 yanlış

Yeni coronavirüs tüm yerkürede kişilere bulaşmaya devam ederken, bu virüs hakkındaki haberler ve içtimaî medya paylaşımları da internette yayılıyor. Bilhassa illete karşı alınması gereken tedbirler ve hasta olmamak için verilen tavsiyelerde yaşanan malumat kirliliği kişilerin akıllıca malumata ulaşmasını da engelliyor.

Yaşanan haber kirliliğine karşı sadece ilmî yetkinliği kanıtlanmış kaynaklara güvenilmesi gerektiğini belirten Bayındır Kavaklıdere Hastanesi Enfeksiyon Illetleri Bilirkişisi Prof. Dr. Levent Doğancı, illete karşı hakikat bilinen yanlışlar hakkında ikazlarda bulunuyor.

Yarasalardan kaynaklanmış olma ihtimali çok yüksek

COVID-19 virüsü mutasyon geçirmiş ve tabiattaki yarasalardan kaynaklanmış olma ihtimali çok yüksek bir virüstür. Sanılanın bilakis bir biyolojik savaş mikrobu olma kabiliyeti mantık dışıdır. %80’i asemptomatik yahut çok az belirti ile genç nüfus üzerinde ölümcül tesirini göstermeyen bir biyolojik ajanın, “asker toplumunun” 18-25 yaş gençlerden oluştuğu göz önüne alınır ise çok faal bir taarruz silahı olamayacağı gerçeğini görmek gerekir.

Aslında hiçbir yerküre devleti, gözetici aşısını ve tedavisini bilmeden kaynak memlekete dönüp kendisini de ekonomik, idari ve toplumsal bir meseleyle karşı zıdda bırakabilecek bir biyolojik silahı fütursuzca kullanabilecek kadar akıl ve mantıktan uzaklaşamaz. Acep laboratuvar kazası olabilir mi? sorusunun cevabını tam olarak bilmemekle birlikte, Çin Halk Cumhuriyeti’nde salgının başlama noktasının daha çok vahşi hayvan eti (yarasa, fare, yılan gibi) tüketilen bir yer olması, tıpkı virüsün vahşi hayvanlarda da görülmüş olması, ayrıyeten canlı virüslerle çalışma yapan biyo-güvenlikli laboratuvarların çok katı teftiş altında tutulması üzere nedenlerle bu olasılığın da çok zayıf olduğunu söyleyebiliriz.

Teneffüs salgılarıyla bulaşıyor

Teneffüs yolları enfeksiyonlarında olduğu üzere Covid-19’da da bulaşma teneffüs salgılarıyla gerçekleşiyor ve damlacık bulaşması deniliyor. Beşerler konuşurken, öksürük ve hapşırıkla teneffüs salgılarını küçük likit damlacıkları halinde havaya yayıyorlar. 5 mikrondan daha büyük bu damlacıklar havada çok kısa müddette asılı kalıyor. Daha sonra yüzeylere iniyor ve bu cansız yüzeylerde bir müddet daha bulaşıcı olarak kalabiliyor.

Yüzey paklığı ve elleri yıkamak yüzeyde kalan bu bulaştırıcı damlacıkların yayılımını engelliyor. Bir vesair yandan aeretörle yapılan diş tedavilerinde ve bronkoskopi üzere girişimsel tıbbi süreçlerde ortaya saçılan damlacıkların (1-2 mikron üzere çok küçük likit partikülleri) havada asılı kalması esintiyle birlikte saklı mekanları kirletme ihtimalini yükseltiyor. Bundan ötürü diş tedavilerinin (aeretör kullanılması gereken) bir mühlet ertelenmesi gerekiyor.

Tedavi yolları

Virüsler bildiğimiz çok çeşitli antibiyotiklerleölmez. Virüsleri dış ortamda, laboratuvarlarda ürettiğimiz mahallerde (ki bunlar canlı hücre kültürü yahut canlı yumurta hücresi membranları olabilir), ortama katılan çeşitli ilaç yahut unsurlarla yok etmek son radde kolaydır. Bu durum in-vitro dediğimiz bir durumdur. Yani vücut dışı üretme. Virüslerin canlılar içinde (in-vivo) yok edilebilmesi için ise anti-viral ilaçlaraihtiyaç duyulur. Bu ilaçlar insan (veya hayvan) dokularına, organlarına yahut hücrelerine zarar vermezken, virüsü yok ederek güzelleşmeyi sağlarlar.

Uçuk virüsünde kullanılan asiklovir, grip virüsünde kullanılan oseltamivir, HIV’de kullanılan birçok anti-viral bu formda tesir gösterir. Gelgelelim COVID-19′ has bir ilaç şu an için deneysel seviyededir. Aktiflikleri için malumat birikimi ehil seviyede değildir. Lakin tekrar de kullanılabilecek deneysel aşamada olan anti-viral ve immün karşılık düzenleyici ilaçlar vardır ve olgu bildirimlerinden olumlu sonuçlar alınmakta olduğu ve hastalık vadesini azaltarak ağır bakımdan çıkışı kolaylaştırdıkları anlaşılmaktadır.

COVID-19 üzere %80-85 nispette düzgünleşme ile sonuçlanabilecek bir illette tedavi modellerinin yararlı olduğunu gösterebilmek için binlerce hasta üzerindeki ilaç etkinliklerinin ve klinik laboratuvar sonuçların ilmî olarak yorumlanması gerekir. Bu durum başka bir salgında yaşanan (Kırım Kongo Kanamalı Ateşi-Ribavirin etkileşiminde olduğu gibi) yorumlama zorluğu ile önümüze çıkacaktır. Bu durumda ise tedavi kararlarında DSÖ yahut CDC üzere ilmî örgütlerin rehberlerine bakmak yararlı olacaktır. Esasında KKKA da, COVID-19 illetine emsal halde bir sitokin fırtınası doğurur. Lakin kendi bağışıklık sistemimizin gaye alarak hasar verdiği doku ve organlar farklıdır.

Koronavirüs hakkında yanlışsız bilinen yanlışlar

– Sarmısaklı su, alkol, tuzlu su, çeşitli antiseptik gargaralar üzere likitlerin boğaz ya da burun mukozasına uygulanması katiyen kollayıcı değildir. Bu pratikler, mukoza bütünlüğünü bozarak virüslerin bu yerlerdeki hücrelere tutunmasını kolaylaştırabilir.

– Vitamin ilaçlarının, çeşitli besin takviyelerinin ve bitkisel eserlerin immün sistemi kuvvetlendirdiği haberi büsbütün yanlıştır. Alışılagelmiş fizyolojik durumumuzda bu sistem tam istikrarda durur, hiçbir ilaç yahut unsurun bağışıklık kuvvetlendirici tesiri yoktur. Zira haddinden fazla çalışan bir immün sistem, oto-immün hastalık kümesine davetiye çıkartır. Uygun beslenme, âlâ uyku ve uygun dinlenme, sigara, tütün eserleri ve şiddetli alkolden uzak durmak, ruhsal durumumuzu lâtif tutmak, şiddetli ruhsal gerginliklerden kaçınmak istikrarlı bir immün sistem için elzemdir.

– Sıcak pratik, sauna, nem ya da soğuk pratik virüsleri yok edemez. Virüsler 56C raddede ölür ancak bu sıcaklıkta kendi hücrelerimizin içindeki proteinler de denatüre olarak hücrelerimizin irtihaline yol açar.

– Çok soğuk ya da çok sıcak nahiyelerde de COVID-19 kişileri hastalandıracak potansiyele sahiptir. Bu nahiyeler çevre yakınlaşmanın çok az olduğu yöreler olduğundan ve daha az sayıda insan yaşadığından hastalık daha az görülür (Çöller, tropik ormanlar, Alaska’nın ve Sibirya’nın uç kesimleri, kutuplar).

– Virüslerin canlı olarak kalabilmesi için kesinlikle canlı hücrelere gereksinim vardır. Kargo yolu ile yahut uzaktan satın alınan çeşitli eserlerle bulaşma mümkünlüğü çok zayıf, velev olanaksızdır.

– Kısa müddette plastik, çelik, karton üzerinde canlı kalabilen COVID-19’dan mahsusen market alışverişleriyle gelen eserlerin, 1-2 saat mesken dışında bekletilmesi bulaşma mümkünlüğünü ortadan kaldırmaya kafidir. Bu eserlerin dezenfekte edilmesi, birtakım dezenfektanların toksik olması nedeniyle riskli de olabilir.

– Maskenin koruyuculuğuna güvenmek yanlıştır. Konutta kalarak toplumsal ara dediğimiz bir buçuk metreyi muhafazamız, sarılma-tokalaşma-öpüşme üzere içtimaî yakınlaşma hareketlerini yapmamız gerekir.

– Maske ve cerrahi eldivenlerin kişileri koruyamadığı üzere, gayrı beşerler açısından daha da risk oluşum edebilecekleri bilinmektedir.

– Maskeler kendisinde ateş yahut teneffüs belirtileri (öksürük, hapşırık, burun akıntısı, balgam çıkartma gibi) olan hastaların öbür hasta olmayanları müdafaası için kullanılmalıdır. Daha da kıymetlisi N-95 üzere virüsleri de izole edebilecek maskelerin yalnızca bu hastalara ağır bakım veren yahut süreç yapan sıhhat işçisi için saklanması gerekir.

– Eldiven takan bir kişinin korunduğunu sanarak, kendini daha inançlı hissetmesi ve kirlenmiş eldivenleriyle her noktası ellemesi başka kişilere risk oluşturacaktır. Ellerin sık sık su ve sabunla 30-60 saniye yıkanması kafidir.

– Sıtma ilaçları, tonik su içeren içecekler, kinin içeren ilaçlar asla kollayıcı değildir. Bunların kullanılması yan tesir meseleleriyle karşılaşabilme açısından topluluk sıhhati açısından risk oluşturur.

– Sıtmada ve kimi romatizmal hastalıklarda kullanılan şahsi bir ilaç, akciğer hasarına yol açmış COVID-19 hastalarının tedavi protokollerinde bulunmaktadır. Bu kişisel ilaç, hami olarak yanlış kullanılır ise immün sistemi zayıflatabileceğinden marazın olma ihtimalini yükseltebilir.

– Evcil hayvanlarımızın ya da sokak hayvanlarının kişiden beşere bulaşma kabiliyetini kazanmış bu coronavirüsü bulaştırmada rastgele bir rolü yoktur.

– Salgındaki irtihal nispetleri hakkında son aşama spekülatif sayılar toplumsal paniğimizi artırmaktadır. Şunu derhal belirtelim ki gerçek fatalite (ölüm) suratı, toplumsal bağışıklığın ölçülebilmesiyle ortaya akıllıca olarak konulabilecektir. Bu vade en uygun varsayımlara nazaran 7-8 aydır. Yıl sonuna gerçek, illete maruz kalmış çok kalabalık kitlelerde COVID-19 özgül IgG antikorlarının ölçülmesi, illeti belirtisiz geçirenlerle, güzelleşmiş hasta sayılarının da vefatla biten hasta sayılarına orantılanması bize gerçek vefat suratlarını verecektir. Bu suratın şu anda belirlenen suratın çok çok altında bir sayı olması şaşırtıcı olmayacaktır.

Yapılması gerekenler

– Mümkün olduğu kadar konutta kalın, gerekmedikçe dışarı çıkmayın.

– Gerekmedikçe ve acil bir durum olmadıkça hastanelere sıhhat kuruluşlarına gitmeyin.

– Rutin sıhhat meselelerinizi erteleyin.

– Yaşlılarınızı (65+) koruyun. Onları topluluktan ve şayet meskende bir içeri bir dışarı yapmak zorundaysanız kendinizden ve başka mesken halkından da izole edin.

– Yakınlarınızdan duyduğunuz yahut internetten okuduğunuz her haberin doğruluğuna inanıp, yaymayın.

– Gereksiz tedbirlerle ekonomik gücünüzü boşa harcamayın.

– Paniğe kapılmayın ve ruhunuzu rahatlatacak uğraşlar yapın.

– Ruhsal ve bedensel olarak hijyeninize dikkat edin.

KAYNAK

%d blogcu bunu beğendi: